Life Coaching

Δικαιοσύνη ή Λειτουργικότητα;

Για πολλούς ανθρώπους η δικαιοσύνη αποτελεί μία αξία, την οποία προσπαθούν να εφαρμόσουν στη ζωή τους ως κριτήριο αποφάσεων και δράσεων. Για μερικούς η άσκησή της είναι ζήτημα βαθιά ηθικό κι άρρηκτα συνδεδεμένο με τον τρόπο που σκέφτονται και ενεργούν, είναι ένας πυλώνας, όπου θεμελιώνεται η ίδια η κοσμοθεωρία τους. Είναι αξιοθαύμαστη, πράγματι, η ακεραιότητα που αποπνέουν με το να προσεγγίζουν, να αντιμετωπίζουν καταστάσεις και να ανταποκρίνονται σε συνθήκες  με γνώμονα τη δικαιοσύνη -ακόμη και όταν ενδέχεται να ζημιωθούν.

Υπάρχουν, δηλαδή, περιπτώσεις, στις οποίες, πριν προβούν οι άνθρωποι σε οποιαδήποτε ενέργεια, «συνδιαλέγονται» με τις προσταγές της δικαιοσύνης κι επιλέγουν να ακολουθούν το δίκαιο μονοπάτι… Πολλές φορές, μάλιστα, αυτό συμβαίνει με αυτοματισμό και αμεσότητα, χωρίς την παρεμβολή οποιασδήποτε σκέψης. Αυτή, όμως, η τάση υποκρύπτει και επιφέρει πολύ συχνά όχι μόνο μικρής, ασήμαντης αξίας συνέπειες, όπως εκείνες, για τις οποίες κανείς θα αδιαφορούσε επί της ουσίας, αλλά ενδεχομένως σοβαρές κι επιζήμιες για το πρόσωπο που υπερασπίζεται τη δικαιοσύνη. Με άλλα λόγια, επιλέγοντας κάποιος να πράξει δίκαια σε μια συγκεκριμένη περίσταση είναι πιθανό να προκαλέσει αλυσιδωτές ανεπιθύμητες επιπτώσεις, που πλέον δεν υπηρετούν καμία δικαιοσύνη και καμία ισορροπία -πόσω μάλλον βλάπτουν αυτόν τον ίδιο ή και τους γύρω του. Για παράδειγμα, το να εμπλακεί κανείς σε έναν έντονο κι εκτός ορίων καβγά για παραβίαση του ΚΟΚ από άλλον οδηγό απλά και μόνο για να εκτονώσει το θυμό του παροδικά, αντί να καλέσει την αστυνομία για να συντονίσει το συμβάν, είναι ένα φαινόμενο δίκαιης (για κάποιους) επιλογής αλλά μη λειτουργικής υπό μία σφαιρικότερη προσέγγιση.

Αν αναλογιστούμε ότι η ίδια η φύση και η ίδια η ζωή δεν αποδεικνύονται ιδιαίτερα δίκαιες, θα μπορούσαμε να παραδειγματιστούμε και να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε με όρους λειτουργικότητας, πρακτικότητας, ίσως και χρησιμότητας (προσοχή! ΟΧΙ χρησιμοθηρίας). Κάνοντας λόγο για λειτουργικότητα, εννοείται εκείνος ο τρόπος σκέψης που δίνει θετική ώθηση στην εξέλιξη των πραγμάτων. Αυτό σημαίνει ότι υπερισχύει η πρακτικότητα κι η χρησιμότητα μιας ενέργειας σε σχέση με τον ηθικό της πυρήνα αλλά και σε σχέση με την εξασφάλιση της δικαισύνης. Πόσο ωφέλιμη είναι, εν ολίγοις, μια αντίδραση όταν πραγματοποιείται μόνο και μόνο ως δίκαιη τιμωρία μιας προηγηθείσας δράσης, ενώ κατά τα άλλα πλήττει όχι μόνο τον άδικο αλλά και τον αποδότη δικαιοσύνης;

Το να προκρίνεται η λειτουργικότητα έναντι της δίκαιης διαχείρισης των καταστάσεων δε σημαίνει σε καμία περίπτωση παραγνώριση του δίκαιου και ηθικού τρόπου σκέψης. Αυτός ήταν, είναι και θα είναι πανανθρώπινη αξία και βασικό συστατικό ομαλότητας των κοινωνιών. Σημαίνει, όμως, ότι σε πάρα πολλές περιπτώσεις ευφυές είναι το να εστιάζουμε στη λειτουργική πλευρά μιας κατάστασης, αν κι εφόσον αυτό που επιθυμούμε δεν είναι η αποκατάσταση της δικαιοσύνης σε επίπεδο ειδικό αλλά η πρόοδος σε πλαίσιο γενικό.

Εν πάση περιπτώσει, ανακύπτουν ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο που εκτιμάται και κρίνεται ο δίκαιος χαρακτήρας μιας πράξης, δηλαδή βάσει ποιων κριτηρίων και ιδωμένης από ποια οπτική γωνία; Και, σε τελική ανάλυση, προάγεται ο άνθρωπος πράττοντας σκέτα και αποκομμένα το δίκαιο ή το ευρέως και πολλαπλά λειτουργικό και ωφέλιμο;

You Might Also Like

EnglishGermanGreek