Confidence Coaching Life Coaching

Ευθύνη και ”Υπερ-ευθύνη”

Ήδη απο την παιδική μας ηλικία, κυρίως, δε, από την έναρξη της μαθητικής μας καριέρας γινόμαστε δέκτες είτε παραινέσεων είτε επιβραβεύσεων περί της υπευθυνότητάς μας. Σίγουρα η κοινωνία χρειάζεται υπεύθυνους ανθρώπους προς σταθεροποίηση των δομών της αλλά και για την προώθηση του πολιτισμού, της δημιουργίας, του ίδιου του ανθρώπινου γένους. Και ασφαλώς η υπευθυνότητα αποτελεί χαρακτηριστικό του ώριμου ανθρώπου, ο οποίος εμπνέει φερεγγυότητα και αξιοπιστία, και, επεκτατικά, θεωρείται ότι θα ανταποκριθεί αποτελεσματικότερα στα καλέσματα της ζωής.

Εκείνο, ωστόσο, που δεν έχει αποσαφηνιστεί είναι το όριο που περιβάλλει την ευθύνη, και πιο συγκεκριμένα είναι κάπως ακαθόριστη η εμβέλεια της προσωπικής ευθύνης. Καθένας είναι υπεύθυνος πρωτίστως και κυρίαρχα για τον εαυτό του -με εξαιρέσεις τα άτομα που αδυνατούν να λειτουργήσουν αυθύπαρκτα, όπως τα μικρά παιδιά, οι ηλικιωμένοι και οι ασθενείς, για τα οποία πρέπει να μεριμνήσουν άλλοι. Καθένας έχει την ευθύνη των δικών του σκέψεων, των δικών του συναισθημάτων και των δικών του πράξεων. Λοιπόν, σε αυτό το σημείο είναι και που τίθεται η περίμετρος που πλαισιώνει την ατομική μας ευθύνη. Εάν κι εφόσον (συνειδητά ή μη) προβούμε στην επιφόρτιση με ό,τι τοποθετείται έξω και πέρα από αυτό το πλαίσιο, αναλαμβάνουμε αυτό που αποκαλείται ”Υπερ-ευθύνη”.

Η ”Υπερ-ευθύνη” έρχεται να αποδώσει την τάση να θεωρεί κανείς τον εαυτό του υπεύθυνο για τις συναισθηματικές και συμπεριφορικές αντιδράσεις όχι μόνο τις δικές του αλλά και των γύρω του. Υπάρχουν, δηλαδή, άνθρωποι που διυλίζουν τη συμπεριφορά τους, όχι γιατί επί της ουσίας την υιοθετούν ως έκφραση του πραγματικού εαυτού τους, αλλά για να μην πληγώσουν, θυμώσουν, ενοχλήσουν κάποιο άλλο πρόσωπο. Φέρουν την (απατηλή) εντύπωση πως η κάθε δράση τους είναι εξαιρετικά επιδραστική, πως όσα έπονται των αποφάσεων και πράξεών τους αποτελούν την αιτία για το πώς θα νιώσουν και πράξουν οι άλλοι.

Δεν αμφισβητείται εδώ το γεγονός ότι οι ανθρώπινες σχέσεις είναι δυναμικές και αέναα αλληλοεπηρεαζόμενες, αλλά υποστηρίζεται ότι είναι τόσο απευλευθερωτικό όσο και αναγκαίο να αποτινάσσουμε το βάρος της ενοχής που προκύπτει από την αίσθηση ότι είμαστε για όλα και όλους υπόλογοι. Τα υπερ-υπεύθυνα άτομα διακατέχονται από μεγάλη ενοχικότητα, με αποτέλεσμα να ανισορροπούν και να αδυνατούν να εστιάσουν παραγωγικά στις δικές τους ανάγκες, επιθυμίες και βλέψεις. Όχι σπάνια οδηγούνται στην εμμονική ανησυχία για τον αντίκτυπο που μπορεί να έχουν όσα λένε και κάνουν σε αυτούς που συναναστρέφονται, αγνοώντας ή παραγνωρίζοντας ότι υφίσταται πάντοτε η δυνατότητα της επιλογής αναφορικά με την αντίδραση σε μια εξωτερική συνθήκη και σε ένα εξωγενές ερέθισμα. Επομένως, ό,τι σκεφτεί, ό,τι νιώσει και ό,τι πράξει κάποιος αποδίδεται σε αυτόν τον ίδιο και μόνο, και όχι στη συμπεριφορά των προσώπων που τον περιστοιχίζουν (της οποίας την ευθύνη φέρουν, φυσικά, εκείνα).

Υπό τέτοια οπτική, κανείς δεν μπορεί να κάνει τον οποιονδήποτε να αισθανθεί το οτιδήποτε, ούτε και να τού επιβάλλει τον τρόπο σκέψης του (ουσιαστικά-όχι επιφανειακά). Και, κατ’επέκταση, αντικειμενικά σκεπτόμενοι και ώριμα δρώντες, αναγνωρίζουμε ότι δεν είναι επωφελές να επωμιζόμαστε την ευθύνη των άλλων -μας απομυζεί και λειτουργεί εμποδιστικά για την προσωπική μας ανάπτυξη. Εμείς είμαστε υπεύθυνοι για τον εαυτό μας και οι γύρω μας για τον δικό τους. Στην τελική, δεν είναι ούτε υποχρεωτικό αλλά ούτε και χρήσιμο να υποδυόμαστε τον Άτλαντα κουβαλώντας το βάρος της ευθύνης της υφηλίου.

 

 

 

 

 

You Might Also Like

EnglishGermanGreek